Na 44 jaar in het onderwijs neemt Ellen Zwier-Cuijpers afscheid van het onderwijs. Dinsdag 1 juli vierde ze haar laatste schooldag op de Sint Jozefschool in Heerenveen, waar ze de afgelopen achttien jaar werkte. Het werd een afscheid dat precies bij haar past: warm, vrolijk en volledig in het teken van de kinderen.  „Voor onze kinderen. Door onze kinderen. En met onze kinderen.”

Ellen had meerdere opties voor haar afscheid, zoals een receptie met oud‑collega’s, maar ze wist al snel wat ze wilde: een feest voor de kinderen. „Dat verdienen ze,” zei ze. En dat gebeurde: op het schoolplein stond een enorme circustent, gevuld met alle kinderen én veel ouders. Iedere groep trad op in hun eigen kleur T-shirt. Ellen straalde. „Het was fantastisch. Zo mooi om te zien dat kinderen zich durven te laten zien. Dat is wat wij op school willen: dat ze zelfvertrouwen krijgen. Dat ze er mogen zijn, wat ze ook doen.”

Na afloop stond er een ijskraam klaar. Kinderen, ouders, broertjes en zusjes: iedereen kreeg een ijsje. Ellen liep rond, sprak ouders en kreeg de tijd om kleine momenten te delen. Later die middag keek ze met collega’s naar een film waarin alle kinderen persoonlijk iets tegen haar zeiden. „Ik ben iemand die dicht bij het water woont,” zegt ze lachend, „maar het ging eigenlijk best goed. Ik kon me aardig inhouden.”

’s Avonds werd ze opgehaald door het hele team en wandelden ze samen naar de pizzeria. „Het was een feestje om in het onderwijs te werken. Maar het was ook een feestje hoe het afgesloten werd. De cirkel is rond.”

Van kleuterkweek tot daltononderwijs
Ellen wist al vroeg dat ze juf wilde worden. „Ik zat op de katholieke kleuterschool bij de nonnen en zei altijd: ik wil net zo’n zuster worden. Geen non, maar juf.” Na de MAVO ging ze naar de kleuterkweek. Haar stem werd in eerste instantie afgekeurd — „niet helder genoeg” — maar twee weken later mocht ze terugkomen. Toen was het goed. Ze werkte 23 jaar op de Sprong in Leeuwarden, altijd bij de kleuters. Later kwam ze in Heerenveen terecht, waar ze haar ervaring met daltononderwijs meebracht. „Dalton gaat uit van zelfstandigheid, samenwerken, verantwoordelijkheid. Het is een onderwijskundig model met een duidelijke visie.”

Ze werkte een paar jaar in Sneek, maar haar hart lag toch in Heerenveen. „Wij zeggen altijd: we hebben hart voor het onderwijs. En we zitten in het hart van Heerenveen.”

Kleuters: haar grote liefde
Ellen hoeft er niet over na te denken: kleuters zijn haar favoriete groep. „Ze hebben een pure denkwijze. Ze zeggen gewoon wat ze zien. ‘Juf, waarom heb je allemaal streepjes in je gezicht?’ Rimpels dus.” Ze geniet van de ontwikkeling die kinderen doormaken. Die ontwikkeling ziet ze niet alleen bij individuele kinderen, maar ook in de school als geheel. Ze ziet de school als een afspiegeling van de samenleving. „School is een maatschappij in het klein. Hier gebeurt van alles.” Ze heeft zieke kinderen meegemaakt, ernstig zieke kinderen, ouders die overleden. Maar ook kinderen uit veel verschillende culturen. Meertaligheid is een kracht op de Sint‑Josefschool. In maart vieren ze jaarlijks de maand van de meertaligheid. Ellen trok jarenlang het project waarbij prentenboeken in moedertalen worden vertaald.

Kinderen iets leren
Of het nu ging om een staartdeling in groep 6 of het leren dichtdoen van een jas in groep 1: Ellen genoot van elk moment waarop een kind iets nieuws leerde. Het zien van ontwikkeling, dat is wat haar altijd heeft gedreven.

Veranderingen in het onderwijs
In 44 jaar zag ze het onderwijs veranderen. „Als ik vroeger een briefje naar ouders wilde sturen, moest ik een moedervel typen, op het stencilapparaat draaien en nog een keer als het dubbel moest.” Nu zijn er appgroepen en digitale communicatiekanalen die altijd doorgaan. De intrede van computers en digitale middelen heeft het werk veranderd, maar ook versneld.

Toekomst zonder schoolbel
Ellen gaat met vervroegd pensioen. Vorig jaar liep ze een legionellabesmetting op en werd flink ziek. „Je weet niet wat je gegeven is. We zijn nu vitaal en fit. Waarom zouden we wachten?” Ze gaat de kinderen missen, de knuffels, de high fives. Maar niet de volle agenda’s, het altijd aanstaan. „Ik werk drie dagen, maar ben zeven dagen per week met school bezig. Het schrijven van verslagen, leerlingvolgsysteem bijwerken, er is altijd wel iets.”

In september gaat ze drie weken naar Zuid‑Afrika. Voor het eerst in haar leven buiten de schoolvakanties. „Ik ben 63 en zit al 60 jaar in het schoolsysteem, van mijn eigen schooltijd tot nu.” Ze weet niet wat de toekomst brengt, maar dat vindt ze niet erg. „Er sluiten nu deuren. Ik ben heel nieuwsgierig naar welke deuren weer opengaan. Ik laat het over me heen komen.”